Noctes Gallicanae
Epigraphie latine

Evergétisme à Herculanum

 

L MAMMIVS MAXIMVS MACELLVM

CVM ORNAMENTIS ET MERITORIS SVA PEC FEC

IDEMQ DEDICATIONE POPVLO EPVLVM DEDIT

CIL 10, 1450

Lucius Mammius Maximus a fait reconstruire le marché à la viande avec ses ornements et ses bâtiments utilitaires. Pour l’inauguration, il a offert un banquet à ses concitoyens.

 

M. Nonius Balbus

1

Herculanum
Statue équestre de M. Nonius Balbus
Naples, musée national

M NONIO M F
BALBO PR PRO COS
HERCVLANENSES
CIL 10, 1426

A Marcus Nonius Balbus, fils de Marcus, préteur à pouvoirs proconsulaires, les habitants d’Herculanum.

2

Herculanum
Basilique
Naples, musée national

M NONIVS M F BALBVS PROCOS
BASILICAM PORTAS MVRVM PECVNIA SVA

CIL 10, 1425

Marcus Nonius Balbus, fils de Marcus, proconsul, [a fait restaurer] la basilique, les portes de la ville et le rempart à ses frais.

3

 

[QV]OD M(ARCVS) OFILLIVS CELER IIVIR ITER(VM) V(ERBA) F(ECIT) PERTINERE AT MVNICIPI

DIGNITATEM MERITIS M(ARCI) NONI BALBI RESPONDERE D(E) E(A) R(E) I(TA) C(ENSVERVNT)

[CV]M M(ARCVS) NONIVS BALBVS QVO HAC VIXERIT PARENTIS ANIMVM CVM PLVRIMA LIBERALITAT(E)

SINGVLIS VNIVERSISQVE PRAISTITERIT PLACERE DECVRIONIBVS STATVAM EQVESTREM EI PONI QVAM

CELEBERRIMO LOCO EX PECVNIA PVBLICA INSCRIBIQVE M NONIO M F MEN BALBO PR(AETORI) PROCO(N)S(VLI) PATRONO VNIVERSVS

ORDO POPVLI HERCVLANIESSIS OB MERITA EIVS ITEM EO LOCO QVO CINERES EIVS CONLECTI SVNT ARAM

MARMOREAM FIERI ET CONSTITVI INSCRIBIQVE PVBLICE M(ARCO) NONIO M(ARCI) F(ILIO) BALBO EXQVE EO LOCO PARENTALIBV(S)

POMPAM DVCI LVDISQVE GVMNICIS QVI SOLITI ERANT FIERI DIEM EDICI VNVM IN HONOREM EIVS ET CVM IN THEATRO

LVDI FIENT SELLAM EIVS PONI C(ENSVERVNT)

 

[qu]od M(arcus) Ofillius Celer IIvir iter(um) v(erba) f(ecit), pertinere at municipi dignitatem meritis M(arci) Noni Balbi respondere d(e) e(a) r(e) i(ta) c(ensuerunt) : [cu]m M(arcus) Nonius Balbus, quo hac vixerit parentis animum cum plurima liberalitat(e), singulis universisque praestiterit, placere decurionibus statuam equestrem ei poni quam celeberrimo loco ex pecunia publica inscribique : « M(arco) Nonio, M(arci) f(ilio), Men(enia) Balbo, pr(aetori) proco(n)s(uli), patrono, universus ordo populi Herculaniessis ob merita eius » ; item eo loco quo cineres eius conlecti sunt aram marmoream fieri et constitui inscribique publice : «  M(arco) Nonio M(arci) f(ilio) Balbo » exque eo loco parentalibu(s) pompam duci ludisque gumnicis qui soliti erant fieri diem edici unum in honorem eius et cum in theatro ludi fient sellam eius poni c(ensuerunt).

 

Compte-tenu du discours de Marcus Ofillius Celer, duumvir pour la deuxième fois, selon lesquelles il était important pour la dignité de notre municipe de répondre aux bienfaits de Marcus Nonius Balbus, la décision suivante a été prise :

attendu que Marcus Nonius Balbus, durant le temps où il a vécu ici, a manifesté envers chacun de nous et envers notre collectivité, avec une générosité inlassable, une âme de père, il a plu aux décurions qu’une statue équestre lui soit érigée aux frais de la collectivité en un lieu aussi fréquenté que possible avec l’inscription suivante : « A Marcus Nonius Balbus, préteur à pouvoirs proconsulaires, son bienfaiteur, l’ordre des décurions du peuple d’Herculanum à l’unanimité, en reconnaissance de ses bienfaits » ;

en outre, il a été décidé que sur le lieu où ont été rassemblées ses cendres, lui soit fait et élevé un autel de marbre avec l’inscription suivante aux frais de la collectivité : « À Marcus Nonius Balbus, fils de Marcus » ; que la procession du jour des Parentalia parte de ce lieu ; que soient assignés à ce seul jour et en son honneur les jeux gymniques que l’on avait coutume de célébrer ; que lorsque l’on donne des représentations au Théâtre, sa place reste réservée.

AE 1976, 0144


épigraphie : sommaire