Noctes Gallicanae
Epigraphie
latine
Evergétisme :
« Muneratores »
1
L PAPIVS L F TER POLLIO DVO VIR L PAPIO L F FAL PATRI
MVLSVM ET CRVSTVM COLONIS SENVISSANIS ET CAEDICIANEIS
OMNIBVS MVNVS GLADIATORIVM CENAM COLONIS SENVISANIS
ET PAPIEIS MONVMENTVM HS IIOO EX TESTAMENTO
ARBITRATV L NOVERCINI L F PVP POLLIONIS
CIL 02, 1,
1578
Lucius Papius Pollion, fils de
Lucius, tribu Teretina, duumvir, en l’honneur de son père, Lucius Papius, fils
de Lucius, tribu Falerina, a offert un apéritif avec gâteaux à tous les
habitants de Sinuessa et de Caedex, un combat de gladiateurs suivi d’un dîner
aux habitants de Sinuessa et aux membres de la famille Papia. Il a fait élever
ce monument de 12000 sesterces, conformément au testament [de son père] et avec
l’approbation de Lucius Novercinus Pollion, fils de Lucius, tribu Pupinia.
Vers 60 av. J.-C. ?
2
COLONIA PATRIC
L IVNIVS P F SER PAVLINVS PONTIF FLAMEN PERPET IIVIR C C P FLAM
PROVINC
BAET EDITO OB
HONOREM FLAMINATVS MVNERE GLADIATORIO ET DVABVS LVSIONIB
STATVAS QVAS OB HONORES CONIVNCTOS PROMISERAT EX HS CCCC
[milibus] POSVIT ET FACTIS CIRCIENS DED
Colonia Patricia Lucius
Iunius, Publi filius, Sergia, Paulinus, pontifex, flamen perpetuus, IIvir
colonorum coloniae Patriciae, flamen provinciae Baeticae, edito ob honorem
flaminatus munere gladiatorio et duabus lusionibus, statuas quas ob honores
coniunctos promiserat ex HS CCCC milibus posuit et factis circiensibus
dedicavit
Colonia Patricia. Lucius Junius Paulinus, fils de
Publius, tribu Sergia, pontife, flamine perpétuel, duumvir des colons de la
Colonie Patricia, flamine de la province de Bétique, après avoir donné en
l’honneur de sa nomination comme flamine un combat de gladiateurs et deux
combats sans mise à mort, a fait poser les statues qu’il avait promises en
l’honneur ses deux titres pour la somme de 4000 sesterces et il les a
consacrées après avoir donné des jeux du cirque.
3
L AVRELIO AVG LIB
PYLADI
PANTOMIMO TEMPORIS SVI PRIMO
HIERONICAE CORONATO IIII PATRONO
PARASITORVM APOLLINIS SACERDOTI
SYNHODI HONORATO PVTEOLIS D D
ORNAMENTIS DECVRIONALIB ET
DVVMVIRALIB AVGVRI OB AMOREM
ERGA PATRIAM ET EXIMIAM LIBERA
LITATEM IN EDENDO MVNER GLADI
ATORVM VENATIONE PASSIVA EX IN
DVLGENTIA SACRATISSIMI PRINCIP
[. . .]
CENTVRIA CORNELIA
Lucio Aurelio Augusti liberto Pyladi pantomimo temporis sui
primo hieronicae coronato IIII patrono parasitorum Apollinis sacerdoti synhodi
honorato Puteolis decreto decurionum ornamentis decurionalibus et duumviralibus
auguri ob amorem erga patriam et eximiam liberalitatem in edendo munera
gladiatorum venatione passiva ex indulgentia sacratissimi principis Commodi Pii
Felicis Augusti centuria Cornelia
4
[.]VLIAE AVG MATRI AVG
ET CASTRORVM ET SENATVI
ET PATRIAE DOMINA
SVAE
ROMANIVS MONTAN[.]
PROC AVG FAMIL GLAD [. . .
Iuliae Augustae matri Augusti et
castrorum et senatui et patriae dominae suae Romanius Montanus procurator
Augusti familiae gladiatoriae
A Julia Augusta, mère de l’empereur, des camps et de la patrie, sa maîtresse, Romanius Montanus, commisssaire à la troupe de gladiateurs impériale…
5
C FLAVIO Q FIL PAP PVDENTI FLAM LIBERI PATRIS IIVIRO FLAM
PERPETVO CVIVS PATER FL TVLLVS POST
MVLTAS LIBERALITATES PER QVAS PATRIAM SVAM EXORNAVIT AQVAM
PRIVATA PECVNIA INDVXIT ITEM LACVS N XII EXSTRV
XIT EOSDEMQVE CRVSTIS ET STATVIS MARMOREIS EXCOLVIT PRAETEREA HS
CC MIL NVM AD TVTELAM EIVSDEM
AQVAE REI PVBL PROMISIT ET INTVLIT QVOD IPSE QVOQVE PVDENS SVPER
NVMEROSAM MVNIFICENTIAM QVAM IN
CIVES SVOS CONTVLIT ETIAM MVNERIS GLADIATORI SPECTACVLVM PRIMVS
IN PATRIA SVA PER DIES QVINQ
SPLENDIDISSIMVM EDIDERIT ORDO SABRATHENSIVM POPVLO POSTVLANTE
QVADRIGAM EI DE PVBLICO PONEND(AM) CENSVIT
FL PVDENS HONORE CONTENTVS SVA PECVNIA POSVIT
Caio Flavio
Quinti filio Papiria Pudenti flamini Liberi Patris IIviro flamini perpetuo
cuius pater Flavius Tullus post multas liberalitates per quas patriam suam
exornavit aquam privata pecunia induxit item lacus numero XII exstruxit
eosdemque crustis et statuis marmoreis excoluit praeterea HS CC milia
nummum ad tutelam eiusdem aquae rei publicae promisit et intulit quod ipse
quoque Pudens super numerosam munificentiam quam in cives suos contulit etiam
muneris gladiatori spectaculum primus in patria sua per dies quinque
splendidissimum ediderit ordo Sabrathensium populo postulante quadrigam ei de
publico ponendam censuit Flavius Pudens honore contentus sua pecunia posuit
5
[. . .]
[. . .]
[. . .] SER LONGO PON[. . .]
[. ]VI PRIMVS OMN[. .]
[. . . ]
[. ]I MESSE P[. . .]
[. ]VNVS PROMISIT [. ]
[. ]TRA DVOS MEN[. ]
[. ]MPHITHEATRVM LIGNE
[.]M FECIT VENATIONE[.]
COTIDIE OMNIS GE[. .]
[. ]S ET SPARSIONES DEDI[.]
[.] GLADIATORVM PARIA
[.]XXVI PER DIES OCTO
[.]NSVMMATO MV[. .]
[. . .]P[. . ]
Lucio
Calpurnio, Luci Calpurnii Paulli filio, Sergia, Longo, pontifici. Qui primus
omnium ex superabundanti messe populo Antiocheno
munus promisit. Et intra duos menses amphitheatrum ligneum fecit. Venationes
cottidie omnis generis et sparsiones dedit et gladiatorum paria XXXVI per dies
octo. Consummato munere cenam populo
dedit.
A
Lucius Calpurnius Longus, fils de Lucius Calpurnius Paullus, tribu Sergia,
pontife. Le premier de tous, à la suite d’une récolte particulièrement
importante, il a promis au peuple d’Antioche un combat de gladiateurs. En
l’espace de deux mois, il a fait construire un amphithéâtre en bois. Pendant
huit jours, il a donné quotidiennement des chasses de toute sorte, il a fait
répandre des parfums, et il a produit 36 paires de gladiateurs. A la fin des
jeux, il a offert un banquet au peuple.
6
VERATIO A F PAL SEVERIANO
EQVITI ROM CVR REI P TEGIANENSIVM ADLECTO IN ORDIN
DECVRION CIVI AMANTISSIMO QVI CVM PRIVILEGIO SACERDOTI
CAENINENSIS MVNITVS POTVISSET AB HONORIB ET MVNERIB
FACILE EXCVSARI PRAEPOSITIO AMORE PATRIAE ET HONOREM AEDILITAT
LAVDABILITER ADMINISTRAVIT ET DIEM FELICISSIM III ID IAN NATALIS
DEI PATRI N VENATIONE PASS(iva) DENIS BESTIS ET IIII FERIS DENT
ET IIII PARIBVS
FERRO DIMICANTIB CETEROQ HONESTISSIM APPARATV LARGITER EXHIBVIT
AD HONOREM QVOQVE DVVMVIRATVS AD CVMVLANDA MVNERA PATRIAE
SVAE LIBENTER ACCESSIT HVIC CVM ET POPVLVS IN SPECTACVLIS
ADSIDVE
BIGAS STATVI POSTVLASSET ET SPLENDIDISSIM ORDO MERITO DECREVISS
PRO INSITA MODESTIA SVA VNIVS BIGAE HONORE CONTENT ALTERIVS
SVMPTVS REI P REMISIT L D D D C I